Het portaal haalt elke nacht op wat de gemeenteraad publiceert en zet daar het werk
van jullie fractie naast: de voorbereiding van vergaderingen, de stukken die jullie schrijven, en wat
daarmee gebeurt. Deze handleiding volgt die werkweek: eerst inloggen en vergaderen, dan schrijven en
indienen, dan analyse, debat en samenwerken, en achteraan je account, het beheer en wat je doet als
iets niet werkt. Houd hem naast het scherm: een schermnaam in de tekst opent dat scherm in het
portaal als je bent ingelogd. Alle voorbeelden en schermafbeeldingen komen uit de demofractie.
18 hoofdstukkenBijgewerkt op 24 oktober 2026ongeveer 42 minuten lezen
Kom je er niet uit?
Het vraagteken rechtsboven in het portaal beantwoordt een vraag over het portaal meteen, ook ’s avonds.
Je komt binnen via een uitnodiging: een mail met een link, verstuurd door wie jou in de fractie heeft
toegevoegd. De link is zeven dagen geldig en werkt één keer. Is hij verlopen, dan vraag je een nieuwe
aan bij wie je uitnodigde. Achter de link kies je een wachtwoord van minstens tien tekens; heeft de
fractie tweestapsverificatie verplicht gesteld, dan koppel je meteen daarna een code-app (zie
Tweestapsverificatie).
Daarna opent het portaal met vijf welkomststappen: Welkom, Rondleiding, Jouw account, De fractie en
Klaar. De rondleiding brengt je langs de echte pagina's; bij Jouw account controleer je je wachtwoord,
zet je tweestapsverificatie aan als je dat wilt en kies je of je meldingen op je telefoon wilt. Wie de
fractie beheert, ziet bij De fractie wat er eerst moet staan: de naam waaronder jullie in het
raadsinformatiesysteem voorkomen, wanneer de fractie vergadert, hoe stukken naar de griffie gaan, het
verkiezingsprogramma, en wie er nog uitgenodigd moet worden. Elke stap is over te slaan; alles wat je
hier instelt, verander je later bij Mijn account of
Beheer.
De welkomststappen. Links staat welke stap je bent.
Open je een pagina voor het eerst, dan staat er bovenaan één regel die zegt wat je er doet. Die regel
verdwijnt zodra je de pagina kent.
Het menu. Een onderdeel dat jullie fractie niet gebruikt, staat er niet in.
Drie pagina's staan met opzet niet in het menu, omdat je er vanaf een andere pagina komt:
Nieuws en Mijn werk open je vanaf het dashboard,
Meeluisteren vanaf de tipkaart op de vergaderbriefing van die ene vergadering.
De groepschat van de fractie zit rechtsonder op elke pagina.
Mis je iets in het menu, dan is er één van drie dingen aan de hand: de fractie heeft het onderdeel
uitgezet bij Beheer → Onderdelen, het zit niet in jullie
pakket, of het
raadsinformatiesysteem van jullie gemeente levert er geen gegevens voor. Een pagina die leeg zou
blijven, laat het portaal weg.
2Het dashboard
Het Dashboard is de eerste pagina na het inloggen. Bovenaan staat wat er
vandaag voor jou speelt: of er iets in je agenda staat en of je ergens voor bent ingedeeld, met één knop
naar de vergaderbriefing. Daaronder:
Wat er nog ligt — per komende vergadering wat de fractie nog moet regelen, zoals
agendapunten zonder woordvoerder. Elke regel brengt je naar de plek waar je het oplost.
Komende vergaderingen en Wie gaat waarheen — de eerstvolgende vergaderingen en of jij
erbij bent; met Ben je erbij? meld je je aan of af.
Nieuws — de laatste berichten uit jullie gemeente, met een knop naar
Nieuws.
Jouw raadswerk dit jaar — hoe vaak je het woord voerde, hoeveel moties en amendementen je
indiende en welke eigen vragen nog op antwoord wachten, met een knop naar
Mijn werk.
Nog niet geprobeerd — onderdelen die je nog niet gebruikt, zoals meldingen op je telefoon.
Met Niet nodig verdwijnt zo'n kaart.
Het dashboard. Elke regel bij Wat er nog ligt brengt je naar de plek waar je het oplost.
Mijn werk is de pagina over jou alleen: je eigen moties en amendementen met
hun stand, je eigen raadsvragen, de stemmingen waar jouw stukken in zaten en de komende afspraken
waar je bent ingedeeld.
Is het dashboard kort na de start van de fractie nog leeg, dan is dat geen storing. Het portaal haalt
elke nacht de agenda, de stukken en het archief op en vult zich in de eerste dagen.
3Vergaderen
De agenda
Op Agenda staan de vergaderingen van de raad en de commissies, de
fractievergaderingen en jullie eigen afspraken bij elkaar, per maand. De raadsagenda komt uit het
raadsinformatiesysteem van de gemeente; het portaal haalt hem elke nacht op, en met Agenda opnieuw
uit het RIS halen doe je dat direct. Staat een vergadering er niet bij, dan heeft de griffie hem nog
niet gepubliceerd. Bij een vergadering zie je hoeveel stukken er al zijn en wie van de fractie erheen
gaat; met één klik meld je je aan of af. Zoeken in de agenda werkt ook op afspraken van maanden terug.
De agenda. Elke agenda heeft een eigen kleur.
Een afspraak toevoegen
Met Afspraak toevoegen zet je een eigen afspraak in de agenda van de fractie: een werkbezoek,
een gesprek, een vakantie. Een afspraak kan herhalen, en bij elke afspraak geef je aan of hij ook
digitaal bij te wonen is (zie Digitaal vergaderen). Vink je Bijbehorende
vergaderbriefing aan, dan staat de afspraak ook bij de Vergaderbriefing, met een
veld voor een verslag of notities; een fractievergadering krijgt dat vinkje vanzelf. Wat je toevoegt, ziet
de hele fractie.
Meer dan één agenda
De raadsagenda, de fractieagenda en een gekoppelde Google Agenda staan in één overzicht, elk met
een eigen kleur, zodat je in één oogopslag ziet wat van de raad is en wat van jullie zelf. Koppelt de
fractie Google Agenda (zie Google Drive en Agenda), dan opent een afspraak ook
daar.
Digitaal vergaderen
Vergadert de fractie online, dan zet de beheerder één keer het adres van jullie vaste vergaderkamer
bij Beheer → Online vergaderen: een terugkerende vergadering in Teams, Google
Meet, Zoom of een andere dienst. Bij elke afspraak die digitaal bij te wonen is, staat dan een knop
Deelnemen aan de digitale vergadering: in het portaal, in ieders eigen agenda en in de herinnering
vooraf. Bij een fractievergadering staat dat standaard aan; bij een andere afspraak vink je het aan
bij Wijzigen. Kies bij je aanbieder een adres dat blijft werken en zet daar een wachtkamer aan: wie de
link ooit kreeg, houdt hem.
De vergaderbriefing
De Vergaderbriefing is de pagina waarmee je een vergadering voorbereidt en
waar je tijdens de vergadering op zit. Kies een vergadering; je ziet de agendapunten met de stukken
erbij, en per punt wie namens de fractie het woord voert.
Aard van het punt. Een inhoudelijk punt heeft een woordvoerder en een spreektekst; een
procedureel punt alleen een notitieveld. Bij een vergadering waar je vooral toehoort, staan alle
punten op procedureel en zet je er een om als dat nodig is.
Spreektekst en notitie. Wat je typt, wordt bewaard zodra je uit het veld klikt; er staat dan
"opgeslagen" met de tijd bij. Groot op het scherm zet je spreektekst groot, om voor te lezen.
Een notitie kun je Vertrouwelijk, niet naar AI maken; die gaat dan nooit naar een gekoppelde
AI-app.
Nu ophalen. Heeft de griffie net iets gepubliceerd, dan haalt deze knop de agenda, de stukken
en de raadsvragen van deze vergadering direct op.
Wie sprak er namens ons. Na afloop staat per punt wie van de fractie het woord voerde, uit de
opname van de vergadering.
Eigen afspraken. Een afspraak uit de agenda met het vinkje Bijbehorende vergaderbriefing
staat hier ook. Bij een werkbezoek of overleg zet je er een verslag of notities bij; bij een
fractievergadering staan de agenda en de notulen. In de agenda opent Open de vergaderbriefing
hem rechtstreeks.
De vergaderbriefing. Per agendapunt de stukken, de woordvoerder en je spreektekst.
Wie gaat waarheen
Bij elke vergadering staat wie erbij is. Dat kan op drie manieren: de hele fractie, een vaste bezetting
per soort vergadering, of een keuze voor deze ene keer. Wie de bezetting regelt, stelt dat in bij de
vergadering; ieder lid meldt zelf met Ben je erbij? op het dashboard, in de agenda of op de
briefing of hij komt. Niet ingedeeld maar wel beschikbaar? Dan zeg je dat met Niet ingedeeld, maar
kun je toch?, en wie de bezetting regelt krijgt een melding. Zeg je af bij een punt waar jij het
woord zou voeren, dan blijft die woordvoering staan tot iemand hem overneemt.
Zodra een vergadering begint, kan aan- en afmelden niet meer. Dan wordt de vraag Was je erbij?:
op de briefing (de kaart heet dan Wie was erbij), met het poppetje bij Wie gaat waarheen, en op
het dashboard voor vergaderingen waar je werd verwacht. Ook als je niet was ingedeeld of je had
afgemeld, geef je zo door dat je er wél was. Wie de bezetting regelt, kan het voor anderen doen en
iemand toevoegen die er was — handig als presentielijst na een fractievergadering. Dat kan tot de
termijn om is die de fractie heeft ingesteld (standaard een week na de vergadering); daarna staat het
vast. Wat je doorgeeft, gaat vóór wat het portaal zelf uit de stemmingen afleidt.
Je eigen fractievergaderingen
Fractievergaderingen verzamelt jullie eigen overleg: elke afspraak met
"fractievergadering" in de titel, uit de agenda van het portaal of uit de gekoppelde Google-agenda. Per
vergadering staan de agenda, de notulen en de stukken, met de knop om digitaal deel te nemen en wie
erbij is. Stukken komen uit het portaal of, als de fractie die heeft gekoppeld, uit Google Drive; met
In Docs maken begin je daar meteen een document. Uploaden (PDF, Word, ODT, tekst of markdown, tot
25 MB) kan de fractievoorzitter; iedereen kan openen en downloaden. Met Fractievergadering plannen
zet je de volgende in de agenda.
De agenda in je eigen agenda-app
Bij Mijn account → In je eigen agenda krijg je een persoonlijke
link die je in je agenda-app zet als abonnement: Apple Agenda, Outlook of Google Agenda. Je kiest of
je alle afspraken wilt of alleen die waar jij voor staat. Een nieuwe of verschoven vergadering kan er
een paar uur over doen voordat je hem ziet: wanneer je agenda-app het abonnement bijwerkt, bepaalt de
app zelf.
Op Android gaat het via Google Agenda op een computer: plak de link bij Andere agenda's → Via URL.
Daarna staat hij ook op je telefoon. De link is van jou alleen: wie hem heeft, ziet je afspraken. Is hij
bij iemand anders terechtgekomen, vraag dan op dezelfde plek een nieuwe aan; daarmee vervalt de vorige.
4Moties en amendementen
Drie tabbladen
Moties heeft drie tabbladen. Onze stukken: de moties, amendementen en
initiatiefvoorstellen die de fractie zelf opstelt en indient, gegroepeerd op concept, naar de griffie en
afgehandeld, met een filter per categorie. Raadsarchief: alle moties en amendementen van jullie
raad uit het raadsinformatiesysteem, met de uitslag en het document. Landelijk archiefCreator: wat andere gemeenteraden indienden; zie
Zoeken.
Onze stukken. Boven de lijst de knoppen om een nieuw stuk te beginnen.
Een motie opstellen
Kies + Motie, + Amendement of + Initiatiefvoorstel. Het formulier volgt de
opbouw van het stuk zoals de griffie het wil: de titel, het agendapunt (of het vinkje Wilde motie
als het nergens bij hoort), de datum van de raadsvergadering, de indieners zoals ze onder het stuk komen,
en dan de blokken Constateert dat, Overweegt dat en Verzoekt het college, elk met één regel per punt.
Met Voorbeeld zie je het stuk zoals het leest; Download als Word maakt het bestand in het
sjabloon van jullie griffie (zie Wat je één keer instelt).
Een motie in bewerking. Elk blok heeft losse regels, en bij een regel kan een opmerking staan.
Rechts van het stuk staan twee hulpjes. Check haalbaarheid legt het concept in een seconde of
vijftien naast het reglement van orde, de Gemeentewet en de verordeningen van jullie gemeente en zegt
waar het wringt. Het is geen juridisch advies, en een aangenomen motie is een verzoek aan het college,
geen garantie. Elders geprobeerd?Creator zoekt met je titel of een
overweging in de moties van bijna driehonderd andere raden.
Een categorie (bijvoorbeeld Wonen of Verkeer) kies je in de rechterkolom; de categorieën beheert de
fractie zelf, en twee die hetzelfde betekenen kun je samenvoegen.
Samen schrijven
Een stuk bewaart zichzelf terwijl je typt; er staat "Opgeslagen om" met de tijd bij. Werkt een
collega tegelijk in hetzelfde stuk, dan zie je bij het veld dat die erin zit. Slaat iemand anders
intussen op, dan bewaart het portaal jouw versie niet stilletjes eroverheen: je drukt op Opslaan en
kiest welke versie blijft, met het verschil ernaast. Elke opgeslagen versie blijft bewaard.
Bij elke regel kun je een opmerking achterlaten voor de fractie; het aantal staat bij het blok. Die
opmerkingen komen nooit in het Word-bestand of de mail naar de griffie.
Akkoord vóór indiening
Onder Status, akkoord, versturen en opmerkingen vraag je de fractie om akkoord op de
opgeslagen versie. Wie akkoord mag geven, bepaalt de fractie (zie Rollen en
rechten). Verander je het stuk nadat er akkoord is gevraagd of gegeven, dan vervalt dat akkoord en
vraag je het opnieuw; het portaal zegt dat vooraf. Zonder akkoord gaat er niets naar de griffie.
Indienen bij de griffie
Hoe een stuk naar de griffie gaat, stelt de fractie per soort in (zie
Wat je één keer instelt): het portaal mailt het Word-bestand vanuit de
mailbox van de fractie met Naar de griffie sturen, opent het formulier van de griffie, of zet het
alleen klaar om zelf in te dienen. In dat laatste geval download je het bestand, dien je het in zoals
jullie griffie dat wil, en zet je het stuk daarna zelf op verzonden. Versturen kan alleen uit de
opgeslagen versie en na akkoord.
De stand van een stuk
Een eigen stuk kent vijf standen: concept (nog niet de deur uit), verzonden (ligt bij de griffie),
aangenomen, verworpen en ingetrokken (voor de stemming teruggenomen). Zodra de griffie het stuk
publiceert, zoekt het portaal het op in het raadsinformatiesysteem, koppelt het als het overduidelijk
hetzelfde stuk is en neemt de uitslag over; is het niet zeker, dan staat er een voorstel dat jij
bevestigt. Jullie eigen tekst blijft staan: die is wat jullie indienden, het RIS heeft wat het geworden
is. Koppelt het verkeerde stuk, dan maak je het los; de uitslag komt dan niet meer vanzelf mee.
Een stuk verwijderen neemt de versies, de opmerkingen en de telling mee en kan niet terug. Twijfel
je, zet het dan op ingetrokken.
De pagina van een motie
Open een motie in het raadsarchief, of een eigen stuk dat gekoppeld is, en je ziet bovenaan de
uitslag en hoe jullie fractie stemde. Daaronder de stemming per fractie, en per raadslid als de griffie
hoofdelijk liet stemmen; zonder hoofdelijke stemming komt de stand uit de besluitenlijst. Een
aangenomen stuk zonder stemming staat als "conform besloten".
De stemming. Met Per raadslid zie je hoe iedereen stemde.
Is een stuk net behandeld en heeft de griffie de uitslag nog niet gepubliceerd, dan staat er soms een
voorlopige uitslag uit de uitzending, zoals de voorzitter hem voorlas. Wie namens de fractie naar buiten
mag, legt die naast de passage en bevestigt hem met Klopt — bevestigen; daarna kun je er een
afbeelding van maken. Zodra de griffie publiceert, telt die uitslag.
Verder op de pagina: Onze voorbereiding (woordvoerder, spreektekst en notitie bij het
agendapunt), Wie van ons sprak, Ook bij dit agendapunt (de andere stukken) en, in Debater,
Het debat bij dit agendapunt: de ondertiteling van de uitzending, met de tijd en de spreker. Een
verworpen motie heeft een knop Opnieuw indienen als concept, die de tekst van toen als beginpunt
neemt.
Een plaatje bij de uitslag
Klik bij een stemming op Maak plaatje. Titel, uitslag en de partijen voor en tegen komen uit het
portaal, in de kleuren en met het logo van jullie fractie. Je kunt de titel inkorten, een onderregel
toevoegen (een datum, een plek, een naam), de zetels achter de partijnamen zetten, kiezen tussen de
merkkleur en een verloop naar een tweede kleur, en het formaat kiezen. Met Aan dit bericht toevoegen
gaat het plaatje meteen in een post op Social media. Wie de opmaak vastzet als
standaard, bepaalt hoe de plaatjes van de hele fractie eruitzien.
Plaatje maken. De fractievoorzitter zet de kleuren en het logo één keer vast bij Beheer.
Haalt dit een meerderheid?
Onder een eigen stuk staat de telling. Je vinkt per partij aan wat je verwacht, voor of tegen, en
het portaal telt de zetels op bij wat je invulde; wat je niet weet, blijft onbekend en telt niet als
halve stem. Bij elke partij kun je noteren waarom, of met wie je sprak. Wat je invult blijft staan, dus
na een gesprek in de wandelgangen zet je er een partij bij en zie je wat dat doet. Het is geen
voorspelling: het is jouw inschatting, opgeteld.
5Raadsvragen
Raadsvragen heeft twee tabbladen: jullie eigen vragen (opstellen en
bijhouden) en alle vragen van deze raad uit het archief, met de antwoorden van het college, de termijn
en of die is gehaald. Een vraag is schriftelijk, technisch of mondeling; een technische vraag gaat over
feiten en verduidelijking en mag ook een commissielid stellen, een schriftelijke vraag ondertekent een
raadslid.
Met Nieuwe vraag vul je in wie ondertekent, aan wie de vragen gericht zijn, of ze over een
geagendeerd onderwerp gaan, een inleiding met de aanleiding, en daarna de vragen zelf, één per veld.
Terwijl je schrijft, laat het portaal zien of een vergelijkbare vraag al eens is gesteld, met het
antwoord erbij; dat houdt niets tegen, maar voorkomt een vraag die al beantwoord is. Heeft het
formulier van jullie griffie een maximum aantal vragen, dan kun je een lange set in tweeën splitsen.
Eigen raadsvragen. Bij een verzonden vraag staat wanneer het antwoord er uiterlijk moet zijn.
Indienen gaat zoals bij een motie: per mail vanuit de mailbox van de fractie, via het formulier van de
griffie (dat het portaal voorinvult als de griffie dat toestaat, en anders krijg je de hele vraag als tekst
om over te nemen) of door het Word-bestand zelf in te dienen. Ook hier eerst opslaan en akkoord.
Na het indienen loopt de termijn: het portaal rekent vanaf de dag van indienen uit wanneer het
antwoord er uiterlijk moet zijn, en meldt het als die datum verstrijkt. Zodra de griffie de vraag
registreert, koppelt het portaal hem aan het raadsinformatiesysteem en neemt het de officiële termijn
en het antwoord over. Je kunt een eigen kenmerk en een korte samenvatting van het antwoord bewaren;
het volledige antwoord staat bij de griffie.
6Toezeggingen en ingekomen stukken
Op Toezeggingen staan de openstaande toezeggingen van het college uit het
raadsinformatiesysteem, per portefeuillehouder, met de streefdatum. Wat over de datum is, staat apart
onder Verlopen: daar kun je op rappelleren. Niet elke gemeente publiceert een toezeggingenlijst;
dan blijft deze pagina uit het menu.
Toezeggingen. Verlopen toezeggingen staan bovenaan.
Ingekomen stukken
Ingekomen stukken toont de lijst ingekomen stukken van de raad, met het advies
van de griffie (bijvoorbeeld doorsturen naar het college of een commissie). Van elk stuk met een
tekstlaag leest het portaal de tekst uit en legt het die naast jullie standpunten: een stuk dat jullie
programma raakt, krijgt het label Raakt ons programma, met de sterkte van het raakvlak. Dat
toetsen gebeurt op de eigen server. Post van inwoners bevat persoonsgegevens; die gaat nooit naar een
AI-dienst en is alleen te lezen voor wie daar binnen de fractie het recht toe heeft.
7Zoeken en standpunten
Zoeken in het archief
Zoeken doorzoekt het hele raadsarchief van jullie gemeente: moties en
amendementen met de uitslag, raadsvragen met het antwoord, raadsvoorstellen, toezeggingen, brieven van
het college, ingekomen stukken en de verkiezingsprogramma's van de partijen in de raad. Typ een
onderwerp; je ziet hoe de treffers over de jaren verdeeld zijn, filtert op soort en jaar, en sorteert op
relevantie of datum. Bij een motie staat hoe jullie fractie stemde, of dat jullie toen nog niet in de
raad zaten. Het zoekveld bovenin elke pagina doet hetzelfde.
Het Landelijk archiefCreator, een tabblad onder
Moties, doorzoekt de moties, amendementen en initiatiefvoorstellen van bijna
driehonderd andere gemeenteraden. Je zoekt met een onderwerp of met de tekst van je eigen motie; de
bron is Open Raadsinformatie (VNG en Open State Foundation) plus de raden die het portaal zelf uitleest.
Van veel stukken is de uitslag daar niet vastgelegd; dan staat er "uitslag niet bekend" en niets
anders.
Standpunten
Standpunten is jullie eigen lijn, in hoofdstukken en standpunten uit
het verkiezingsprogramma, met de brontekst ernaast. Het portaal gebruikt die pagina op drie plekken:
bij het toetsen van ingekomen stukken, als bron voor een gekoppelde AI, en bij een motie die jullie
schrijven. Daaronder staan het coalitie- of bestuursakkoord en de programma's van de andere partijen.
Met Wat zeggen de andere partijen? zoek je één woord door alle programma's tegelijk. Bij het
akkoord staat wat het voor jullie betekent: tekenden jullie het, dan is het het document waar jullie op
worden aangesproken; tekenden jullie het niet, dan is het waar jullie moties tegenaan lopen.
Het verkiezingsprogramma inlezen
Een beheerder van de fractie leest het programma in bij Beheer → Programma.
Vaak heeft het portaal het openbare programma al opgehaald voor de vergelijking met andere partijen; je
kunt ook een ander document uploaden of een link opgeven. De tekst gaat voor het indelen naar Anthropic,
de maker van Claude; lees daarom alleen het openbare programma in. Het resultaat is een concept met
hoofdstukken en standpunten, elk met de brontekst ernaast. Wat de AI niet letterlijk in de tekst vond of
waar hij over twijfelde, is gemarkeerd; dat kijk je na en bevestig je met Klopt zo, of je past het
aan. Je kunt hoofdstukken en standpunten toevoegen, verplaatsen en weghalen. Pas met Publiceren
komt het op Standpunten te staan; daarna worden de ingekomen stukken opnieuw getoetst. Een concept
weggooien of opnieuw laten indelen kan altijd; wat op Standpunten staat, blijft staan tot je
publiceert.
8Analyse en Kansen Creator
Analyse
Analyse laat zien hoe de raad stemt, uit de stemmingen per raadslid in het
raadsinformatiesysteem. Vier tabbladen:
Coalitiekompas — met wie stemmen en tekenen jullie mee. Per paar fracties het percentage
hoofdelijke stemmingen waarin ze dezelfde kant kozen; een fractie stemt zoals de meerderheid van
haar leden. Daaronder hoe vaak elke fractie hetzelfde stemde als jullie, waar jullie aan de winnende
kant stonden, waar jullie alleen stonden (voor, toch verworpen; tegen, toch aangenomen) en met wie
jullie stukken samen indienen.
Meerderheidsbouwer — wie heb je nodig voor een meerderheid. Vink fracties aan en zie hoeveel
zetels je hebt; de suggesties sorteren op hoe vaak een fractie met jullie meestemde.
Wijkbeeld — krijgt elke wijk evenveel aandacht. Hoe vaak een wijk voorkomt in moties,
raadsvragen en ingekomen stukken, tegenover haar aandeel in de inwoners.
In cijfers — de gemeente in getallen: inwoners, WOZ-waarde, vergrijzing, voorzieningen,
woningen en energie, scholen en ongevallen, uit het CBS, DUO en Rijkswaterstaat, naast vergelijkbare
gemeenten; en de begroting per taakveld, per inwoner.
Het coalitiekompas. Hoe donkerder het vak, hoe vaker twee fracties samen stemden.
Kansen
Kansen heeft twee tabbladen. Herindienen telt elke verworpen motie en
elk verworpen amendement opnieuw: hoe elke partij toen stemde, opgeteld bij de huidige zetelverdeling.
Vier groepen:
Nu een meerderheid — de partijen die toen voor stemden, hebben nu samen genoeg zetels.
Kansrijk — genoeg zetels als de partijen zonder bekend standpunt meestemmen; die zijn het
gesprek waard.
Eén partij erbij — ook met de onbekende partijen nog geen meerderheid, maar wel als één partij
die toen tegen stemde overstag gaat. Die partij staat erbij.
Nooit in stemming geweest — ingetrokken of niet ingediend, en daarna niet alsnog in stemming
gebracht.
Per stuk zie je wie toen voor, tegen, verdeeld of niet meestemde, en of de indieners nog in de raad
zitten. Maak er een concept van opent het als nieuw stuk met de tekst van toen. De telling gaat
ervan uit dat elke partij stemt zoals ze toen stemde; wat er sindsdien politiek is gebeurd, weet jij
beter. Stemmingen toont de nipte uitslagen en de coalitiebreuken: stemmingen waarin één of enkele
raadsleden het verschil maakten, en waar coalitiepartijen verschillend stemden.
Herindienen. Elke kaart telt de stemmen van toen op bij de zetels van vandaag.
Als er geen stemmen per persoon zijn
Analyse en Kansen draaien op stemmingen per raadslid, en niet elk raadsinformatiesysteem levert die.
Publiceert jullie raad alleen de uitslag, dan staan deze pagina's niet in het menu. Dat verschilt per
gemeente, niet per pakket.
9Debat en de ontwikkelcoach Debater
Meelezen tijdens de vergadering
Dit onderdeel staat bij een nieuwe fractie uit; de beheerder zet het aan bij
Beheer → Onderdelen. Wordt een vergadering van jullie raad uitgezonden, dan
leest het portaal de uitzending vanzelf mee; niemand hoeft iets te starten. Op de
Vergaderbriefing staat dan bovenaan de kolom een kaart Tips, die zelf
zegt in welke stand hij staat: wacht op de uitzending, meeluisteren of afgelopen.
Een tip is één zin, bedoeld om meteen op in te haken. Er zijn drie soorten: een feit dat niet klopt
met de stukken, met de bron eronder; een redenering die niet deugt, met waar het dan wél over gaat; of
een vraag waarmee je iemand vastpint, bijvoorbeeld een toezegging zonder datum. Boven elke tip staat
over wie hij gaat, ook als dat jullie eigen woordvoerder is: het portaal kijkt naar wat er gezegd wordt,
niet naar wie het zegt. Er staan drie tips tegelijk, de nieuwste bovenaan; de rest vind je onder
Zie alle suggesties.
Met Alles wat er gezegd wordt open je Meeluisteren: de hele tekst zoals
die binnenkomt, met het agendapunt dat meespringt met wat de voorzitter zegt. Is een spreker verkeerd
herkend, dan zet je daar de naam recht; die geldt meteen voor alle beurten van dezelfde stem.
Het meelezen gebeurt op twee manieren, allebei alleen bij openbare vergaderingen van de raad en haar
commissies. Standaard doet de server het: hij volgt de uitzending van jullie gemeente zodra die loopt en
laat de tekst uitschrijven; niemand in de fractie hoeft daarvoor iets te doen. Lukt dat bij een
vergadering niet, dan kan iemand van de fractie op Meeluisteren zelf starten: in Chrome of Edge deelt de
browser het geluid van het tabblad met de uitzending, en stuurt dat rechtstreeks naar de
transcriptiedienst, zonder dat het geluid langs de server komt (Safari kan geen tabbladgeluid delen).
Er loopt dan één sessie per vergadering voor de hele fractie; wie later op start drukt, stapt in de
sessie die al loopt. Bij een fractievergadering bestaat de knop niet.
Het debat terug lezen
In de nacht na de vergadering schrijft het portaal het debat uit en zet het bij het agendapunt. Je
vindt het op de pagina van een motie onder Het debat bij dit agendapunt: elke beurt met de tijd
vanaf het begin van de opname en de spreker; de beurten van de voorzitter staan dichtgeklapt. De tekst
komt uit de ondertiteling van de uitzending, dus spraakherkenning: zonder hoofdletters en leestekens,
met fouten erin, en een beurt begint soms met de laatste woorden van de vorige spreker. Controleer een
citaat bij de video voordat je het gebruikt.
De ontwikkelcoach
Minerva, de Ontwikkelcoach, kijkt mee met je moties, je spreekteksten en
wat jij in de raad zei. De pagina opent met telwerk dat na te rekenen is: je spreekbeurten en inzet per
maand, je weerwoord na een interruptie, je stopwoorden per duizend woorden, en wat er in je betogen zit
(eindigt het met een vraag, noemt het een oorzaak, benoemt het de keerzijde, kondigt het de structuur
aan). Bij je eigen stukken telt ze wat zonder termijn, zonder uitvoerder of zonder keerzijde is. Met
Lees wat ik zie leest ze je werk door en zegt ze waar je nu aan werkt, waar je sterk in bent en
wat ze je aanraadt om te bekijken; vanaf de tweede keer staat erbij wat er sinds de vorige meting
veranderde. Daar is de AI-sleutel van de fractie voor nodig.
Alleen jij ziet jouw pagina. Er is geen manier om die van een collega te openen, ook niet voor de
fractievoorzitter of iemand met beheerrechten. Zo is het gebouwd, niet alleen zo afgesproken.
10Social media Creator
Onder Social media plan, schrijf en meet je de posts van de fractie op
Facebook, Instagram, LinkedIn, X, Threads, TikTok, YouTube en Pinterest. Het onderdeel staat bij een
nieuwe fractie uit; de beheerder zet het aan en koppelt de accounts bij Beheer
→ Social media. Koppelen gaat via het netwerk zelf: je geeft daar toestemming en komt terug in het
portaal.
Overzicht — het bereik en het aantal posts per maand, ook van wat buiten het portaal om is
geplaatst, en het bereik per uur van plaatsen. Het zijn tellingen: de netwerken geven wel hoeveel
reacties er waren, niet wat er gezegd is.
Kalender — wat er klaarstaat en wanneer, en onder Eerder verstuurd wat er is gegaan,
met per netwerk of het daar is gelukt.
Posten — de concepten, en de vaste momenten als de fractie die heeft ingesteld.
Bij een nieuwe post kies je de accounts, schrijf je één tekst voor alle netwerken of een afwijkende
tekst per netwerk, en voeg je een beeld of video toe met een omschrijving voor wie het beeld niet ziet.
Afbeelding van een uitslag maken maakt er een van een stemming (zie
Een plaatje bij de uitslag). Een gekoppelde AI-app kan een concept klaarzetten;
plaatsen doet altijd iemand in het portaal.
Heeft de fractie bij Beheer → Akkoord vóór indiening aangewezen wie akkoord geeft, dan vraag je met
Inplannen en om akkoord vragen om akkoord op een moment. Wie akkoord moet geven, krijgt een
melding en kan op de pagina van het bericht kiezen: akkoord, een wijziging voorstellen, of niet akkoord
met een reden. Zodra het akkoord compleet is, gaat het bericht binnen vijf minuten naar de accounts, en
daarna is het niet meer terug te halen. Komt het akkoord pas na het geplande moment, dan gaat het
bericht niet vanzelf uit maar terug naar de schrijver, die een nieuw moment kiest. Een paar uur voor
het moment krijgen de beoordelaars een herinnering.
11Samenwerken
De groepschat
Rechtsonder op elke pagina zit de chat van de fractie: korte berichten voor je fractiegenoten, om
elkaar iets toe te roepen terwijl je allebei in het portaal zit, ook tijdens de vergadering. De
berichten staan niet in het archief en niet in de export, gaan nooit naar een AI, en verdwijnen na vier
uur. Wat moet blijven, zet je op een bord, in een stuk of in een notitie bij de vergadering.
Borden
Op Borden richt je werk in dat verder nergens past: een kwartaalsprint,
bijeenkomsten, wat er nog online moet. Wie het recht Borden inrichten heeft, maakt een bord: met
een standaardindeling (Te doen · Loopt · Klaar), met eigen kolommen, of als kopie van een bord dat er al
staat. Labels zijn een kleur met een naam, bijvoorbeeld Spoed. Een kaartje heeft een titel, een
toelichting, iemand die het oppakt, labels en bijlagen tot 25 MB; je sleept het van kolom naar kolom.
De laatste kolom geldt als klaar: wat daarin ligt, telt niet meer mee bij wat er van je ligt. Een bord
dat klaar is, archiveer je; het blijft in te zien en is terug in gebruik te nemen. Elke verandering aan
de indeling blijft in de geschiedenis staan en is terug te zetten.
Fractieorganisatie en budget
Fractieorganisatie is het naslagwerk van de fractie: wie erin zit en wat
ieders nevenfuncties zijn, welke functies en taken er zijn en wie wat doet, hoe de fractie in elkaar zit
(het organogram tekent zichzelf uit de functies), welke vacatures openstaan, en de vaste bezetting: wie
standaard naar welke vergadering gaat. Wie in de vaste bezetting staat, staat vanzelf op aanwezig; een
keuze voor één keer bij de vergadering zelf gaat daar altijd vóór. Je kunt er eigen pagina's aan
toevoegen, met tekst en een ingesloten video van YouTube of Vimeo; bij elke pagina staat wie hem het
laatst bijwerkte, en je kunt terug naar de beginstand.
Onder Begroting en declaraties houdt de fractie de fractievergoeding bij: de uitgaven, en
declaraties die leden indienen met een bonnetje erbij. Wie het recht op het budget heeft, keurt een
declaratie goed of wijst hem af met een reden; de indiener ziet waarom. Onderaan staat wat er van de
vergoeding over is.
Nieuws uit de gemeente
Nieuws verzamelt het lokale nieuws van de afgelopen twee maanden uit de
bronnen die bij jullie gemeente horen. Een bericht dat een onderwerp op de agenda raakt of jullie
programma raakt, krijgt dat als label. Je zoekt in de koppen, en de woorden die je volgt (zie
Meldingen) lichten op. Het dashboard toont de laatste berichten.
12Meldingen
De bel bovenin toont wat er voor jou is gebeurd: je bent aan een vergadering toegewezen, een collega
heeft zich afgemeld, een stuk wacht op je akkoord, een post wacht op je beoordeling. Bij
Mijn account → Meldingen stel je twee dingen los van elkaar in: waar je ze
krijgt en waarover.
Waar — altijd in het portaal; per mail als de fractie mail heeft aangezet (anders zegt de
pagina dat); en op je telefoon via Telegram. Met Stuur mij een proefbericht
zie je of het aankomt. Zet je mail uit, dan krijg je helemaal geen mail van het portaal.
Waarover — toegewezen aan een vergadering; nieuwe ingekomen stukken die jullie standpunten
raken; moties van andere fracties; en de woorden die je volgt: een straat, wijk, onderwerp of naam
die opduikt in het nieuws, een motie, een vraag, een brief of de agenda. Op maandagochtend kan er
een overzicht komen van de week die komt.
Een afspraak met een tijd geeft vlak van tevoren een herinnering aan iedereen die die agenda ziet, met
de knop om digitaal deel te nemen als die er is.
Meldingen via Telegram
Voor meldingen op je telefoon heeft de fractie een eigen Telegram-bot; die stelt de beheerder één
keer in bij Beheer → Koppelingen. Daarna koppel je jezelf bij Mijn account:
klik op de knop en bevestig één keer in Telegram, meer niet. Je krijgt dezelfde meldingen als in het
portaal, en een proefbericht laat zien dat het werkt. Ontkoppelen kan op dezelfde plek; dan krijg je
de meldingen weer alleen in het portaal, en per mail als dat aanstaat.
13Je eigen AI Creator
Je kunt het portaal koppelen aan je eigen Claude, ChatGPT of Grok. Die app pakt het raadswerk er
dan bij in een gesprek dat je daar al voert: hij leest wat de fractie toestaat en kan hooguit een
concept klaarzetten. Je hebt een abonnement nodig waarin je koppelingen kunt toevoegen; het portaal
rekent er niets voor.
Eerst aanzetten voor de fractie. Iemand met beheerrechten zet bij
Beheer → AI-assistenten het koppelen aan, kiest welke apps mogen koppelen en
welke soorten gegevens een app mag lezen; sommige soorten staan op "nooit" en zijn niet aan te zetten.
Staat het koppelen uit, dan leest geen enkele app meer iets, ook niet wie al gekoppeld was.
In Claude
Fractieportaal staat in de lijst met connectors van Claude, dus je hoeft geen adres te plakken. Klik
bij Mijn account → Je eigen AI-app op Koppelen met Claude, of zoek in
Claude zelf bij de connectors naar Fractieportaal. Klik op Verbinden, log in met je
portaalaccount en bevestig op het scherm dat zegt wat Claude mag lezen. Daarna vraagt Claude per
gereedschap toestemming voordat hij het gebruikt; dat kun je in Claude per stuk op automatisch zetten.
In ChatGPT
ChatGPT laat een eigen koppeling alleen toe met de ontwikkelaarsmodus aan, en daarvoor heb je een
betaald abonnement nodig. Zet in ChatGPT bij Instellingen → Beveiliging de ontwikkelaarsmodus
aan, ga naar Instellingen → Connectors en voeg een eigen connector toe met het adres dat bij Mijn
account onder Kopieer het adres staat. Log in met je portaalaccount en geef toestemming.
In Grok
Klik bij Mijn account op Koppelen met Grok; het adres staat dan op je klembord.
Kies in Grok Nieuwe connector → Aangepast, plak het adres en noem de connector
precies Fractieportaal; Grok zoekt hem op die naam terug.
Log in met je portaalaccount en geef toestemming.
Ga in Grok naar Instellingen → Aanpassen en plak daar de regel die het portaal je bij
Kopieer deze regel geeft. Zonder die regel kiest Grok uit zichzelf het web boven de koppeling,
en krijg je moties uit de Tweede Kamer terwijl je een raadsmotie schrijft. De regel geldt alleen
voor nieuwe gesprekken.
Een app op je eigen computer, zoals Claude Code, koppel je met hetzelfde adres. Het
toestemmingsscherm zegt dan dat de app zichzelf zo noemt en dat het portaal dat niet kan nagaan;
koppel alleen als je die app zelf net hebt geopend.
Wat je AI wel en niet kan
Lezen — alleen de soorten gegevens die Beheer heeft aangezet, en alleen wat jij zelf mag
zien. Een notitie met Vertrouwelijk, niet naar AI leest hij nooit.
Een concept klaarzetten — een motie, een raadsvraag of een post, op jouw naam, pas nadat jij
in de chat ja hebt gezegd.
Nooit — versturen naar de griffie, akkoord geven, iets verwijderen of een stand wijzigen.
Wat de AI leest, gaat naar de maker van die app, onder jouw eigen account; zet daar de instelling voor
training uit. Bij Mijn account zie je welke apps meelezen en koppel je ze los; dat kan ook in de app
zelf.
14Je AI in het raadswerk
Een gekoppelde AI kent jullie raad alleen via het portaal. Hij weet wat er in het archief staat,
welke stukken jullie zelf schrijven en wat Beheer hem laat lezen, maar niet wat er gisteren in de
wandelgang werd afgesproken. Hoe beter je hem wijst op wat het portaal al heeft, hoe minder hij hoeft te
raden.
Drie vaste werkwijzen
Voor het werk dat het vaakst terugkomt, levert de koppeling een kant-en-klare werkwijze mee. Je kiest
hem in je AI-app bij Fractieportaal (in Claude onder het plusje, bij de connectors) en vult alleen het
onderwerp in:
Werkwijze
Wat de koppeling dan doet
Motie voorbereiden
Loopt eerst na wat jullie raad er eerder over besloot, hoe er gestemd
werd, wat het college toezegde en wat jullie standpunten zeggen. Pas daarna komt er een tekst.
Raadsvraag voorbereiden
Zoekt eerst uit welke vragen er al gesteld en beantwoord zijn,
zodat je niet opnieuw vraagt wat al op papier staat.
Elders geprobeerd? Creator
Doorzoekt de moties van andere
gemeenteraden, niet het web, en geeft per vondst de gemeente, de datum en een link.
Die stappen zitten in de koppeling zelf. Ze gebeuren dus ook als je er in je vraag niet aan denkt.
Per moment in de raadscyclus
Wat je aan je AI hebt, hangt af van waar je in de cyclus zit. Een paar vragen die op de demofractie
werken en die je met je eigen onderwerpen kunt nadoen:
Voor de vergadering
Wat staat er op 29 oktober op de agenda van de raad, en bij welke punten hebben wij nog niemand
die het woord voert?
Wat hebben wij eerder in de commissie ingebracht over de avondopenstelling van het zwembad, en hoe
reageerde het college?
Bij het schrijven
Haalt ons amendement over de snelheidsremmers op de Westerweg het bij de huidige zetelverdeling,
en welke fractie maakt het verschil?
Leg ons concept over het zwembad naast ons verkiezingsprogramma. Waar wijkt het af?
Herschrijf de overwegingen in mijn eigen stijl en laat het dictum staan.
Na afloop
Welke van onze berichten over het zwembad deden het het best, en op welk kanaal?
Wat is er in de raad gezegd over de bomenbalans bij herinrichtingen, en door wie?
Als het antwoord niet lijkt te kloppen
Hij vindt iets niet — misschien mag hij het niet lezen. Wat Beheer → AI-assistenten uitzet,
bestaat voor hem niet, en dan meldt hij een onderwerp als leeg.
Hij haalt iets van internet — vraag hem uitdrukkelijk het portaal te gebruiken, of kies een
van de werkwijzen hierboven.
Je weet niet waar iets vandaan komt — vraag naar de link. Elk antwoord uit het portaal heeft
er een, en daarmee kijk je het zelf na (zie Nakijken en afschermen).
15Je account
Alles onder Mijn account geldt alleen voor jou: hoe je binnenkomt, waarover
je bericht krijgt, de apps die je koppelt, je schrijfstijl en de welkomststappen. Onderaan meld je je af
op dit apparaat; zonder afmelden blijf je dertig dagen ingelogd, dus op een gedeelde computer meld je
je af.
Mijn account. Elke regel klikt door naar de instelling.
Veilig inloggen
In het portaal staat werk dat niet openbaar is. Zet daarom naast je wachtwoord minstens één tweede
manier om binnen te komen: een passkey, tweestapsverificatie, of allebei; met twee manieren sta je
nooit buiten. Gaat het inloggen een paar keer kort na elkaar mis, dan neemt het portaal een kwartier
lang geen nieuwe poging aan.
Je wachtwoord
Je wijzigt het bij Beveiliging → Wachtwoord wijzigen, met je huidige wachtwoord erbij; het nieuwe
heeft minstens tien tekens. Weet je het niet meer, klik dan op de inlogpagina op Wachtwoord
vergeten; de link in de mail werkt een uur. Zodra je een nieuw wachtwoord kiest, moet je op elk
ander apparaat opnieuw inloggen. Niemand kan je wachtwoord zien: de fractievoorzitter niet en wij niet.
Inloggen met vingerafdruk of gezicht
Met een passkey leg je bij het inloggen je vinger op je laptop of kijk je in je telefoon, in plaats
van een code over te tikken. Je houdt je wachtwoord; de passkey vervangt alleen de code. Kies bij
Beveiliging Dit apparaat koppelen en bevestig met je vinger, je gezicht of de pincode van het
apparaat; het werkt met Touch ID en Face ID, Windows Hello en Android. Koppelen gaat per apparaat, dus
je laptop en je telefoon apart. De sleutel blijft op het apparaat; het portaal krijgt je vingerafdruk
nooit te zien. Koppel er een tweede: met alleen dit apparaat sta je buiten zodra het kapot of kwijt is.
Tweestapsverificatie
Na je wachtwoord vraagt het portaal een code van zes cijfers uit een app als Google Authenticator,
1Password of Bitwarden. Heeft je fractie dit verplicht gesteld, dan stel je het in bij je eerste keer
inloggen; anders zet je het zelf aan bij Beveiliging. Je krijgt herstelcodes: bewaar die in je
wachtwoordbeheerder of op papier, elke code werkt één keer, en een nieuwe set maakt de oude ongeldig.
Je telefoon kwijt of een nieuwe
Nieuwe telefoon, oude nog in bezit — kies bij Tweestapsverificatie Nieuwe telefoon,
geef de code uit je app, en scan bij je volgende aanmelding een nieuwe QR-code. Je wordt daarbij
overal uitgelogd.
Telefoon kwijt — log in met een herstelcode en doe daarna hetzelfde.
Ook geen herstelcode meer — iemand met beheerrechten zet bij Beheer → Mensen je
tweestapsverificatie opnieuw; bij je volgende keer inloggen koppel je je nieuwe telefoon. Is de
voorzitter zelf buitengesloten, neem dan contact op via de site.
Je eigen schrijfstijl
Bij Schrijven beschrijf je in je eigen woorden hoe je schrijft (bijvoorbeeld: korte zinnen, actief,
geen bijzinnen), of je kiest een stuk dat je zelf schreef, als pdf of Word; alleen de tekst wordt
bewaard. Zet een gekoppelde AI een motie, amendement of vraag voor je klaar, dan houdt hij deze stijl
aan, alleen bij jou: twee fractieleden met dezelfde opdracht krijgen zo niet hetzelfde stuk. De
huisregels van de fractie blijven gelden; dit bepaalt hoe het klinkt, niet wat erin hoort te staan.
Wissen kan altijd.
Op je telefoon
Er is geen aparte app nodig: het portaal draait in de browser en schaalt mee met een klein scherm.
Wie het vaak op de telefoon gebruikt, maakt er een snelkoppeling van; die vind je op een iPhone of iPad
in het deelmenu en op Android in het browsermenu. Het portaal opent dan zonder adresbalk. Voor
meldingen op je telefoon koppel je Telegram.
16De drie pakketten
De prijs is per verkozen zetel per jaar, inclusief btw, en iedereen in de fractie krijgt een
account. Creator omvat ook Explorer, en Debater omvat beide.
Pakket
Per zetel per jaar
Wat erbij komt
Explorer
€ 74,99
De agenda, de stukken en het archief van jullie raad; moties en
raadsvragen schrijven, exporteren naar Word en indienen; toezeggingen, ingekomen stukken, nieuws,
meldingen, borden en de uitslag als afbeelding.
Creator
€ 99,99
Het landelijk archief, Analyse en Kansen, de koppeling met je
eigen AI, en social media.
Debater
€ 149,99
Het uitgeschreven debat, meelezen tijdens de vergadering, en de
ontwikkelcoach.
Waar een onderdeel niet in alle pakketten zit, staat in deze handleiding een label.
Creator betekent: in Creator en Debater. Debater
betekent: alleen in Debater. Zonder label zit het in alle drie.
Tijdens de proef staat alles open. De eerste drie maanden zie je alle onderdelen,
zodat je weet waar je uit kiest. Daarna geldt het pakket dat de fractie koos; wisselen kan altijd.
17Beheer
Beheer is er voor wie de fractie beheert: wie erbij hoort, hoe de fractie
eruitziet, hoe stukken naar de griffie gaan, en waar het portaal zijn gegevens vandaan haalt. Het staat
onderaan het menu en is het enige onderdeel dat niet iedereen mag openen.
Beheer. Het overzicht zegt wat er nog ontbreekt.
Mensen erbij
Onder Mensen voeg je iemand toe met een mailadres; het portaal stuurt een uitnodiging waarmee
diegene zelf een wachtwoord kiest, of je stuurt de link zelf door. De link werkt één keer en vervalt
na zeven dagen; deel hem niet in een groepsgesprek. Per persoon kun je later een nieuwe wachtwoordlink
sturen, de tweestapsverificatie opnieuw instellen, een foto zetten (anders komt die uit het
raadsinformatiesysteem) en het account uitzetten. Uitzetten haalt niets weg: notities, spreekteksten en
toewijzingen blijven, en het account kan later weer aan. Het tabblad Aanwezigheid laat zien wie op de
uitnodigingen voor vergaderingen heeft geantwoord en wie er was. Daar stel je ook in hoelang
achteraf doorgeven kan: uit, drie dagen, een week, twee weken of vier weken na de vergadering. Zegt
iemand iets anders dan de stemmingen, dan staat dat bij zijn naam.
Rollen en rechten
Elk account heeft een rol (fractievoorzitter, vicevoorzitter, lid, vrijwilliger), en de rol zet de
rechten. Per persoon kun je daarvan afwijken. Wie geen enkel recht heeft, kan alles bekijken en
downloaden maar niets wijzigen. Rechten zijn er onder meer voor schrijven, akkoord geven, borden
inrichten, het fractiebudget en beheer; het recht op beheer kun je voor jezelf niet uitzetten.
Onderdelen aan en uit
Bij Onderdelen zet je uit wat de fractie niet gebruikt. Het verdwijnt dan uit het menu voor iedereen;
wat erin stond blijft bewaard en komt terug zodra je het weer aanzet. Meelezen tijdens de vergadering en
Social media staan bij een nieuwe fractie uit.
Naam, logo en kleuren
De naam van de partij kies je zoals hij in het raadsinformatiesysteem staat: daaraan vindt het portaal
jullie moties, vragen, zetels en stemmen terug. Heette de partij in een eerdere periode anders, dan
geef je die naam er ook bij. Een korte naam is voor smalle plekken zoals grafieken. Het logo is een PNG
of JPEG, liefst vierkant en minstens 256 pixels, hooguit 2 MB; tekst en metadata gaan eruit. Met de
kleur van de fractie kleur je het menu voor iedereen, licht of gekleurd; de afbeeldingen bij een uitslag volgen dezelfde
kleuren.
Wat je één keer instelt
Indienen bij de griffie — per soort stuk: mailt het portaal het Word-bestand vanuit de mailbox
van de fractie, opent het het formulier van de griffie, of zet het alleen klaar? Daarbij het adres van
de griffie; begin gerust met je eigen adres om te zien wat er aankomt.
Akkoord vóór indiening — wie akkoord geeft op stukken, vragen en posts, en hoeveel
akkoorden er minimaal nodig zijn. Vink je niemand aan, dan is er geen akkoord nodig.
Wanneer de fractie vergadert — één keer de dag en tijd, en de fractievergadering staat een
jaar vooruit in ieders agenda. Wijzig je het, dan verzet het portaal de vergaderingen die nog komen,
behalve wat iemand zelf al verzette.
Online vergaderen — de vaste vergaderlink van de fractie (zie
Digitaal vergaderen).
Sjablonen — het Word-sjabloon van jullie griffie voor moties, amendementen en vragen. Upload
het; een AI wijst aan waar titel, aanhef, overwegingen en ondertekening horen, en jij keurt het
voorbeeld goed voordat het in gebruik gaat. Je kunt het voor de hele gemeente laten gelden, zodat
andere fracties in dezelfde raad het ook hebben.
College — de namen van burgemeester en wethouders, per periode; geldt voor elke fractie in
de raad.
Uitslag als afbeelding — de vaste opmaak van de afbeeldingen bij een uitslag.
Gebruik — hoe vaak een pagina is geopend, door de hele fractie samen: een telling per dag,
zonder namen.
Google Drive en Agenda
Zonder Google bewaart het portaal de vergaderstukken zelf, in de afgeschermde map van de fractie.
Werken jullie liever in Google Drive, dan zet het portaal de stukken in een map daar en leest het de
gedeelde Google-agenda van de fractie. Dat gaat via een serviceaccount: een apart Google-account voor
het portaal, zonder toegang tot jullie mail. Bij Koppelingen staan de stappen: maak op
console.cloud.google.com een project met de Drive- en Calendar-API, maak een serviceaccount met een
JSON-sleutel, upload die sleutel, en deel de map (als bewerker) en de agenda (met wijzigingsrechten)
met het mailadres van het serviceaccount.
De mailbox van de fractie
Meldingen en stukken voor de griffie gaan via de mailbox van de fractie, zodat de mail van jullie
eigen adres komt. Bij Koppelingen vul je de gegevens in die bij jullie mailprovider onder "SMTP" of
"uitgaande server" staan, met de naam van de afzender; Opslaan en controleren test meteen of het
werkt. Het wachtwoord blijft versleuteld op de server en is daarna niet meer te zien. Zonder eigen
mailbox gaat de mail via de mailbox van het portaal, als die er is.
Wat wij regelen
Bij Koppelingen staan ook de diensten die op de server zijn ingesteld en die een fractie niet kan
wijzigen: het raadsinformatiesysteem waaruit het portaal leest, de AI-diensten achter het indelen van
het programma, het sjabloon, de haalbaarheidstoets, het meelezen en de hulp, en de mailbox van de
installatie. Ze staan er zodat je weet waar wat vandaan komt. Is daar iets mis, dan is dat iets voor
ons.
18Als je twijfelt of iets niet werkt
Dit hoofdstuk volgt het moment: wat je nakijkt vóór je iets indient, waar je tijdens de vergadering op
let, wat je doet als iets niet werkt, wie wat van jouw werk kan zien, en hoe je hulp vraagt.
Vóór je iets indient: de bron erbij
Elk gegeven in het portaal heeft een herkomst. Voordat iets in een motie, een spreektekst of een post
belandt, kijk je het na op de plek waar het vandaan kwam:
Je wilt gebruiken
Kijk het na in
Een citaat uit het uitgeschreven debat
Het fragment van de uitzending. De tekst is
spraakherkenning en mist soms een woord of een ontkenning.
Een uitslag
De besluitenlijst of de stemming in het raadsinformatiesysteem. Een
voorlopige uitslag uit de uitzending telt pas als de griffie hem publiceert.
Een bedrag of een datum
Het raadsvoorstel of de begroting zelf, niet de samenvatting
ervan.
Een standpunt van een andere partij
Hun programma of hun stemgedrag, niet wat een AI
erover zegt.
Een antwoord van je AI
De link die hij meegeeft. Ontbreekt die, vraag er dan om.
Ontbreekt iets, kijk dan in het raadsinformatiesysteem van je gemeente. De griffie zet stukken soms een
dag later online, en niet elke gemeente publiceert alles wat het portaal zou kunnen tonen.
Tijdens de vergadering
Je spreektekst staat op de vergaderbriefing bij het agendapunt; Groot op het scherm zet hem
groot, om voor te lezen. Wat je tussendoor typt, wordt bewaard zodra je uit het veld klikt.
Staat de tipkaart op "wacht op de uitzending", dan is de uitzending nog niet begonnen of wordt deze
vergadering niet uitgezonden; zie Meelezen tijdens de vergadering.
Een voorlopige uitslag uit de uitzending is pas te delen nadat iemand die namens de fractie naar
buiten mag hem heeft bevestigd; tot de griffie publiceert, blijft het voorlopig.
Is een spreker verkeerd herkend, zet dan op Meeluisteren de naam recht.
Als iets niet werkt: ik kom niet binnen
Wachtwoord kwijt: gebruik Wachtwoord vergeten op de inlogpagina; de link werkt een uur, en
komt de mail niet, kijk dan in je ongewenste post of vraag de beheerder om een nieuwe link. Telefoon
kwijt: zie Je telefoon kwijt. Uitnodiging verlopen: die werkt zeven dagen; vraag
een nieuwe. Het portaal neemt geen poging meer aan: probeer het over een kwartier opnieuw.
Een scherm is leeg of een pagina ontbreekt
Meestal een van drie dingen, en geen ervan is een storing: het raadsinformatiesysteem van jullie
gemeente levert het niet (zoals stemmen per raadslid of een toezeggingenlijst), het onderdeel staat
uit bij Beheer → Onderdelen, of het zit niet in jullie pakket. Vlak na het aansluiten vult het portaal
zich nog, nacht na nacht.
Een uitslag of stuk ontbreekt
Na een vergadering duurt het vaak een week of twee voordat de griffie de stemmen publiceert; tot dan
staat er soms een voorlopige uitslag uit de uitzending. Op de vergaderbriefing haalt Nu ophalen
de agenda en de stukken direct op. Hangt aan een eigen stuk het verkeerde stuk uit het
raadsinformatiesysteem, maak het dan los. Vind je iets niet met zoeken, probeer dan een ander
kernwoord of een langere periode.
Meldingen blijven weg
Kijk bij Mijn account → Meldingen of het onderwerp aanstaat en stuur jezelf een proefbericht. Komt
dat niet aan, dan ligt het aan de weg: mail staat voor het portaal uit (iemand met beheerrechten kan
dat aanzetten), of Telegram is niet gekoppeld.
Mijn AI vindt het portaal niet
Meestal een van drie dingen: je abonnement staat geen koppelingen toe, het adres is half geplakt, of
de fractie heeft bij Beheer → AI-assistenten het koppelen uitgezet of die soort gegevens niet
aangezet; dan bestaat dat gereedschap voor de app niet. Bij Grok: is de regel uit
stap 4 geplakt, en is het gesprek daarna nieuw begonnen?
Wie bij jouw werk kan
Wat
Wie het ziet
Concepten, notities, borden
Iedereen in je eigen fractie; geen enkele andere fractie.
Opmerkingen bij een stuk
Je fractie. In het Word-bestand voor de griffie staan ze niet.
De groepschat
Je fractie, vier uur lang; daarna is het weg.
Declaraties
Alleen wie recht heeft op het fractiebudget.
De ontwikkelcoach
Jij, en verder niemand.
Wat je eigen AI opvraagt
De aanbieder van die AI, onder jouw account en zijn voorwaarden.
Zet in die app het gebruik voor training uit.
Wat nooit naar een AI gaat
Sommige gegevens blokkeert het portaal altijd voor gekoppelde apps: post van inwoners, notities die
als vertrouwelijk gemarkeerd zijn, declaraties, de agenda's en notulen van jullie fractievergaderingen,
en wachtwoorden en codes. Daarboven kun je zelf twee dingen dichtzetten:
Voor de hele fractie kiest de beheerder bij Beheer → AI-assistenten welke soorten gegevens
een gekoppelde app mag lezen.
Voor één notitie vink je onder de notitie Vertrouwelijk, niet naar AI aan.
Hulp vragen
Het vraagteken bovenin beantwoordt een vraag over het portaal: waar iets staat, hoe je iets instelt,
of waarom er niets te zien is. Het leest alleen de hulpteksten van het portaal; een vraag over de raad
zelf stel je aan je eigen AI. Komt de hulp er niet uit, dan verwijst hij naar je fractievoorzitter, die
er in Beheer meestal bij kan. Op dezelfde plek meld je een fout of doe je een suggestie; met een
foutmelding gaan je naam en mailadres, je fractie, je browser en de laatste foutmelding in beeld mee,
niet de tekst van het stuk waar je in zat.
Je kunt ook het contactformulier gebruiken. Zet er dan vier dingen bij: het
tijdstip, je fractie, het scherm waar het gebeurde en, als het kan, een schermafbeelding. Vertrouwelijke
stukken horen er niet in. Je krijgt binnen één werkdag antwoord.